Hướng dẫn chỉnh dây mandolin
Lên dây chuẩn cho mandolin (G-D-A-E)
Mandolin lên dây chuẩn G-D-A-E, giống violin nhưng có 4 cặp dây thay vì 4 dây đơn. Từ trầm đến cao: G3 (196 Hz), D4 (293.66 Hz), A4 (440 Hz), E5 (659.25 Hz). Mỗi cặp gồm hai dây chỉnh cùng một cao độ, tạo nên tiếng mandolin sáng và ngân dài rất đặc trưng.
Cách lên dây của họ mandolin
| Nhạc cụ | Lên dây (trầm đến cao) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mandolin | G-D-A-E | Chuẩn, giống violin |
| Mandola | C-G-D-A | Thấp hơn mandolin một quãng năm |
| Octave mandolin | G-D-A-E | Cùng nốt, thấp hơn một quãng tám |
| Mandocello | C-G-D-A | Cùng cao độ với cello |
Mẹo chỉnh dây mandolin
- Chỉnh một dây trong mỗi cặp trước: chỉnh xong một dây, rồi chỉnh dây còn lại cho khớp hoàn toàn với nó
- Bắt đầu từ dây A: lấy A440 làm mốc, rồi chỉnh D và G ở phía dưới, E ở phía trên
- Nghe tiếng rung kiểu chorus: nếu hai dây trong cặp lệch nhau một chút, bạn sẽ nghe tiếng "rung rung"; chỉnh đến khi âm sạch hẳn
- Dùng dây cỡ nhẹ: dây mandolin chịu lực căng lớn, bộ dây nhẹ (.010-.034) dễ chỉnh hơn
- Kéo giãn dây mới thật kỹ: dây mandolin mới cần 2 đến 3 ngày để ổn định và giữ tông
Hiểu về các cặp dây của mandolin
Mandolin có 8 dây xếp thành 4 cặp. Mỗi cặp được chỉnh về một cao độ, hai dây trong cặp phải khớp nhau hoàn toàn. Dây đôi giúp tiếng đàn to hơn và tạo hiệu ứng chorus tự nhiên khi được chỉnh chuẩn. Các cặp được đánh số từ cao nhất (cặp 1: E) đến trầm nhất (cặp 4: G).
Các kiểu lên dây mandolin khác
G-D-A-E gần như là chuẩn chung, nhưng một số người chơi bluegrass và old-time dùng Cross A (A-E-A-E) cho vài giọng nhất định, hoặc Drop D (G-D-A-D) cho các giai điệu modal. Mandolin cổ điển luôn dùng cách lên dây chuẩn. Người chơi nhạc Celtic đôi khi hạ nửa cung xuống F#-C#-G#-D# để khớp với các nhạc cụ khác trong nhóm.
Các lỗi thường gặp khi chỉnh dây mandolin
- Cặp dây nghe "rung rung": hai dây trong cặp hơi lệch nhau; hãy chỉnh riêng từng dây
- Không lên được đúng nốt: sai cỡ dây hoặc dây đã cũ; thay bằng bộ dây cỡ nhẹ phù hợp
- Dây hay đứt: dây quá căng hoặc lược/ngựa đàn có cạnh sắc; kiểm tra các gờ sắc và lên dây từ từ
- Không giữ được tông: dây mới còn giãn hoặc khóa đàn bị trượt; bôi chất chống trượt cho khóa hoặc thay khóa mới
Lên dây mandolin so với guitar
Mandolin lên dây theo quãng năm (G-D-A-E), cùng tên nốt với 4 dây trầm của guitar (E-A-D-G) nhưng theo thứ tự ngược lại. Còn guitar chủ yếu lên dây theo quãng bốn, nên thế bấm hợp âm guitar không dùng y nguyên trên mandolin được. Thêm vào đó, mandolin có dây đôi và cách bấm ngón khác, nên cảm giác chơi rất khác, dù người chơi guitar vẫn làm quen khá nhanh.