Hướng dẫn chỉnh dây banjo
Open G (lên dây chuẩn cho banjo 5 dây)
Open G (gDGBD) là cách lên dây chuẩn cho bluegrass và hầu hết các phong cách banjo 5 dây. Từ dây 5 đến dây 1: g (G4 cao, 392 Hz, trên dây 5 ngắn), D3 (146.83 Hz), G3 (196 Hz), B3 (246.94 Hz), D4 (293.66 Hz). Khi gảy tất cả dây buông, bạn nghe được hợp âm Sol trưởng (G), rất hợp với các kiểu roll kinh điển và giai điệu có dây ngân (drone).
Các kiểu lên dây banjo thông dụng
| Tên kiểu lên dây | Nốt (dây 5 đến dây 1) | Hợp với |
|---|---|---|
| Open G (chuẩn) | g-D-G-B-D | Bluegrass, phong cách Scruggs, phổ biến nhất |
| Double C | g-C-G-C-D | Old-time, clawhammer, nhạc folk |
| Open D | a-D-F#-A-D | Giọng Rê (D), giai điệu fiddle |
| G Modal (Sawmill) | g-D-G-C-D | Giai điệu modal, banjo old-time |
Mẹo chỉnh dây banjo
- Chỉnh dây 5 trước: chỉnh dây 5 ngắn (g cao) trước để làm mốc
- Vặn nhẹ tay: dây banjo mảnh, chỉ cần vặn khóa một chút là cao độ đã đổi nhiều
- Chờ mặt trống ổn định: mặt trống (head) mới sẽ giãn ra, làm đàn lệch tông trong 1 đến 2 tuần đầu
- Kiểm tra vị trí ngựa đàn: ngựa đặt lệch gây lỗi intonation chứ không phải lỗi lên dây
- Chỉnh lại trước khi chơi: banjo nhạy với nhiệt độ, hãy chỉnh lại mỗi khi chuyển sang phòng khác
Cách đánh số dây trên banjo
Banjo đánh số dây theo cách khá riêng: dây 5 là dây NGẮN, nằm gần mặt bạn nhất và được chỉnh lên G cao. Dây 4 đến dây 1 đi từ trầm đến cao (D-G-B-D ở kiểu Open G). Dây 5 đóng vai trò dây ngân (drone) và hiếm khi được bấm, tạo nên chất âm rất riêng của banjo.
Lên dây cho clawhammer và bluegrass
Cả banjo clawhammer lẫn bluegrass thường dùng Open G. Tuy vậy, người chơi clawhammer hay thử các kiểu khác như Double C, G Modal hoặc Drop C (gCGCD) cho từng bài. Người chơi bluegrass dùng Open G khoảng 95% thời gian, thỉnh thoảng mới chuyển sang lên dây D cho các bài fiddle ở giọng Rê.
Khi nào nên thay dây banjo
Hãy thay dây khi tiếng đàn không còn sáng, dây khó giữ tông hoặc đã mòn thấy rõ. Dây phosphor bronze và dây thép không gỉ dùng được khoảng 2 đến 3 tháng nếu chơi đều đặn. Dây 1 (D) hay đứt nhất và cần thay ngay, nên người chơi live luôn mang theo dây dự phòng.