Hướng dẫn chỉnh dây ukulele
Lên dây chuẩn cho ukulele (C6)
Cách lên dây chuẩn của ukulele gọi là C6 (G-C-E-A), người chơi nói tiếng Anh hay nhớ bằng câu "My Dog Has Fleas". Từ dây 4 đến dây 1: G4 (392 Hz), C4 (261.63 Hz), E4 (329.63 Hz), A4 (440 Hz). Để ý rằng dây 4 (G) được chỉnh cao hơn dây 3 (C). Kiểu này gọi là lên dây reentrant, tạo nên tiếng ukulele trong và sáng rất quen thuộc.
Các cỡ ukulele và cách lên dây
| Loại ukulele | Lên dây chuẩn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Soprano | G-C-E-A (reentrant) | Phổ biến nhất, tiếng ukulele truyền thống |
| Concert | G-C-E-A (reentrant) | Lớn hơn một chút, tiếng dày hơn soprano |
| Tenor | G-C-E-A (có thể dùng Low G) | Tiếng trầm ấm hơn, hay dùng với dây G trầm (Low G) |
| Baritone | D-G-B-E | Giống 4 dây cao của guitar, hệ lên dây khác hẳn |
Reentrant và Low G
Với kiểu reentrant (G-C-E-A chuẩn), dây G được chỉnh cao, tạo ra âm sắc đặc trưng của ukulele. Kiểu Low G dùng dây G to hơn, chỉnh thấp hơn một quãng tám (G3, 196 Hz thay vì G4, 392 Hz), nên có thêm âm trầm và cảm giác gần với guitar hơn. Low G được nhiều người chọn khi chơi fingerstyle và độc tấu trên ukulele tenor.
Mẹo chỉnh dây ukulele
- Chỉnh từ dưới lên: luôn đưa dây từ thấp lên đến đúng nốt để dây không bị tuột
- Dây mới cần thời gian: dây nylon và fluorocarbon cần 2 đến 3 ngày để ổn định và giữ tông
- Kéo giãn dây: sau khi chỉnh, kéo nhẹ từng dây ra khỏi mặt phím để dây ổn định nhanh hơn
- Chỉnh lại trước mỗi lần chơi: ukulele rất nhạy với thay đổi nhiệt độ và độ ẩm
- Kiểm tra intonation ở phím 12: nốt bấm ở phím 12 phải khớp với bồi âm; nếu không, cần chỉnh lại saddle trên ngựa đàn
Các lỗi thường gặp khi chỉnh dây ukulele
- Không giữ được tông: thường do dây còn mới hoặc dây quấn vào khóa chưa đúng cách
- Dây bị rè: thường do action thấp hoặc phím đàn không đều, không phải lỗi lên dây
- Lệch tông ở các phím cao: dấu hiệu intonation kém, cần chỉnh lại saddle
- Dây G nghe như bị sai: nhớ rằng với kiểu reentrant, dây G phải cao hơn dây C
Các kiểu lên dây ukulele khác
Ngoài C6 chuẩn, bạn có thể thử lên dây D (A-D-F#-B) cho tiếng sáng hơn, hoặc English tuning (A-D-F#-B với dây A trầm) để có âm vực rộng hơn. Slack-key và các kiểu lên dây mở cũng rất phổ biến trong nhạc Hawaii. Mỗi kiểu lên dây sẽ thay đổi thế bấm hợp âm và màu âm của cây đàn.